حتما شما هم روزانه بارها کلمه بوتاکس را از زبان افراد مختلف شنیده اید. اما این بوتاکس چیست؟ چه کار می کند و چه فوائد و عوارضی دارد؟ در این مقاله ما به بررسی بوتاکس می پردازیم.

بوتاکس، یکی از متداول ترین عمل‌های زیبایی در دنیای امروز به شمار می رود و کسانی که دوست دارند از شرّ چین ‌و ‌چروک‌های پیشانی و صورت راحت شوند، از بوتاکس استفاده می کنند. سم بوتولینوم (بوتاکس) یک نوع پروتئین عصبی است که توسط  باکتری کلستریدیوم بوتولینوم و گونه های مرتبط دیگر تولید می شود. این ماده با آزاد کردن استیل کولین باعث فلج عصبی در پوست می گردد و بنابراین جراحان زیبایی از این خاصیت برای مقاصد آرایشی و زیبایی استفاده می کنند. این پروتئین به مدت طولانی است که در درمان بیماری های چشم و بیماری های عصبی مورد استفاده قرار می گیرد. به مدت ۱۰ سال است که برای حذف چین و چروک، از این پروتئین به طور ایمن و با موفقیت در لوازم آرایشی استفاده می شود. بوتاکس به عنوان یک محصول غیر جراحی و زیبایی برای حذف چین و چروک های متوسط و عمیق در نظر گرفته شده است. استفاده از بوتاکس برای مقاصد زیبایی توسط اداره غذا و داروی آمریکا (FDA) در سال ۲۰۰۲ تایید شده است.

در زندگی روزمره ما بسیاری از عوامل مانند پیری، استرس، اثرات خورشید، سیگار کشیدن، آلودگی هوا و یائسگی باعث تولید رادیکال های آزاد در سطح سلول و افزایش چین و چروک پوست می شوند. پیری اجتناب ناپذیر است، اما کاهش اثرات و به تاخیر انداختن عوامل گفته شده، در دست خود افراد است.

تزریقات بوتاکس این روزها در سرتاسر جهان به عنوان یکی از کارهای زیبایی و آرایشی ‌شدت رایج شده است و البته تعداد زیادی از افراد مشهور نیز برای حفظ زیبایی و جوانی خود، از بوتاکس استفاده می‌کنند. علاوه بر اهداف زیبایی، از این ماده برای مواردی مانند جلوگیری از تعرق غیرعادی نیز استفاده می‌شود. همچنین موقعيت هاي مختلفي وجود دارند كه در آن از تزريق بوتاكس استفاده مي شود و تزريق بوتاكس منحصر به زيباسازي نيست كه از آن ميان مي توان به درمان اسپاسم ماهيچه صورت يا ديگر قسمتها ، پرش پلک ، اسپاسم ماهيچه های گردن ، انقباض و تیک گردن ، لوچی شديد چشم ها اشاره كرد .  

در تزریقاتی که به‌منظور زیبایی انجام می‌شوند، فرستادن سیگنال‌های عصبی به ماهیچه‌های مشخصی مسدود می‌شود. در این صورت ماهیچه‌ها آرام‌تر و بی‌حرکت می‌شوند و درنتیجه در هنگام بروز واکنش‌هایی که موجب تولید چین‌وچروک پوست می‌شود، ماهیچه‌ها بی‌حرکت می‌مانند و از ایجاد چین‌و‌چروک جلوگیری می‌شود.

اگر تزریق بوتاکس به‌درستی صورت نگیرد، عوارض اولیه‌ی آن بعد از چند ساعت و عوارض اصلی آن بعد از حدود یک هفته مشخص خواهند شد.

ترکیبات پرکننده به دو نوع موقت و دائم تقسیم می شوند.البته نوع ژل دائم (پلی اکریل آمید) خود دارای انواع مختلفی می باشد و مطالعات و تحقیقات متعدد بر روی برخی انواع آن در اروپا طی سی سال گذشته نشان داده که نه تنها هیچ گونه حساسیت، سرطان زایی، مسمومیت و… با آن وجود ندارد، بلکه غیرقابل جذب و تجزیه بودن، تطابق کامل با بافت پیوندی بدن و یکنواختی کامل آن نیز به اثبات رسیده است. ژل ها ترکیباتی هستند که چروک های عمیق و گودی ها را پر کرده و از آن ها برای برجسته کردنه گونه و لب استفاده می شود. معمولا اثر ژل تا شش ماه و یا هجده ماه می باشد. اما ژل هایی مانند کلاژن ها و هیالورونیک اسیدها که انواع مختلفی دارند تا حداقل شش سال ماندگاری دارند. ژل های دائم در اصل همیشگی بوده، اما چون بعد از گذشت 5 تا 6 سال کوچک تر شده و بافت های بدن نیز تحلیل می روند، ماندگاری آن ها را باید بین 5 تا 10 سال در نظر گرفت. امروزه ژل های دائم به طور عمده شامل پلی اکریل آمید و پلی متیل متاکریلات می باشند.

انواع چروک صورت

برای استفاده صحیح از بوتاکس لازم است تا ابتدا انواع چروک های صورت را بشناسیم. معمولا چروک های صورت بر دو نوع هستند:

۱ـ  نوع ديناميک كه بر اثر حركت مكرر عضلات.صورت در طی سال‌ها ايجاد می‌شوند.

ـ نوع استاتيک كه در اثر كاهش كشساني پوست به علل متفاوتی ازجمله جاذبه زمين به وجود  مي‌آيند۲.

بعضی از افراد لبخندی تحت عنوان (لبخند موناليزا) دارند كه گوشه‌های دهان در حالت طبيعی به طرف پايين لب فوقانی كشيده می‌شود. تزريق بوتاكس می تواند اين حالت را از بين ببرد.

پروسه تزريق بوتاكس پروسه چندان پيچيده اي نيست ، در گام بعدي مي بايست به ماهيچه هاي ايجاد چين و چروك و يا اخم ها بوتاكس تزريق گردد . درمان خيلي سريع صورت مي پذيرد اما در مقايسه با استفاده از ژل بوتاكس كه فقط می بايست برای صورت استفاده شود هنوز درد ناشي از تزريق بوتاكس را تحت پوشش قرار نمي دهد . در پروسه تزريق بوتاكس به منظور سر كردن درد نيازي به بيهوشی نيست مگر اينكه خود بيمار درخواست كند . پس از تزريق بوتاكس پروسه انسداد فرستنده هاي عصبي بين 2 تا 10 روز طول می كشد . اما با استفاده از بولوتونيوم بوتاكس نوع A اين مشكل بی حسی بوجود نخواهد آمد .

يك هفته قبل از درمان بوتاكس استفاده از هر گونه مشروبات الكلی قدغن می باشد . بوتاكس معمولا برای رفع يا كاهش چروكها پيشنهاد مي گردد از اثرات جانبی تزريق بوتاكس كبودی اندک می باشد پس از تزريق بوتاكس از مصرف آسپرين و داروهای مشابه خوداری نماييد چرا كه به رفع كبوديتان كمكی نمی كند.

تزریق ژل

در اینجا لازم است که اشاره مختصری به تزریق ژل بکنیم که کاربرد زیادی در وسایل آرایشی دارد. در مورد ژل های موقت، از آنجایی که خیلی از این ژل ها نوعی پروتئین بوده و بدن آن ها را به عنوان مواد بیگانه شناسایی نمی کند، معمولاً عوارضی نیز مشاهده نمی شود. حتی در موارد نادر اگر عوارضی ایجاد شود، چون به تدریج بدن این مواد را جذب و تجزیه می کند، هیچ گونه عارضه ماندگاری باقی نخواهد گذاشت.

اما در مورد ژل های دائم، گاهی عوارضی همچون حساسیت و حتی عفونت و گاهی جابه جایی ژل مشاهده می شود که برای پرهیز از آن، اولا در مورد افرادی که سابقه بیماری های خود ایمنی همچون آلرژی و آسم دارند بایستی آزمایش انجام شود و در بیماری های خود ایمنی شدید مانند لوپوس ، روماتیسم و سندرم نفروتیک و نیز بیماری های سیستمیک مانند دیابت، بهتر است به طور کلی تزریق انجام نشود.

هزینه‌ی بوتاکس چقدر است؟

هزینه‌ی بوتاکس بسته به نوع ماده، مکان و شرایطی که آن را انجام می‌دهید، متغیر است. در واقع بعضی از اقدامات جانبی که به بیمار پیشنهاد می‌شود، می‌توانند هزینه‌ی عمل را افزایش بدهند. فراموش نکنید که این عمل مانند سایر فعالیت‌های پزشکی به تخصص و مهارت نیاز دارد و نباید با طمعِ ارزان بودن خدمات برخی کلینیک‌ها، سلامت خود را به خطر بیندازید. اگر قصد انجام این عمل زیبایی را دارید، حتما باید تحقیق کنید و جای مناسبی را انتخاب نمایید.

اگر تزریق بوتاکس به‌درستی صورت نگیرد، عوارض اولیه‌ی آن بعد از چند ساعت و عوارض اصلی آن بعد از حدود یک هفته مشخص خواهند شد.

چه محل هایی برای تزریق بوتاکس مناسب است:

خطوط اخم بین دو ابرو 

خطوط افقی پیشانی

چین و چروک های کنار چشم

چین و چروک های گردن

خطوط خنده

پس از توقف تزریق بوتاکس

اگر بعد از مدتی تزریق بوتاکس متوقف شود، چین‌وچروک‌ها بازخواهند گشت و ماهیچه‌ها به شکل قبلی و طبیعی خود عمل خواهند کرد و البته فرایند پیری نیز از سر گرفته می‌شود.

بوتاکس عملی ایمن و کم‌خطر است اما فقط در صورتی که کار را به دست پزشکی متخصص و مجرب بسپارید و میزان تزریق و شرایط عمل مناسب باشد. اگر پزشک، تخصص و مهارت کافی نداشته باشد، امکان نامتقارن شدن صورت، افتادگی ماهیچه‌ها و … وجود دارد.

اگر تزریق به‌درستی انجام شود، احتمال وقوع عوارض جانبی به صفر خواهد رسید اما درهرحال، گاهی زخم یا قرمزی کوچکی در ناحیه‌ی تزریق مشاهده می‌شود که پس از مدت کوتاهی برطرف می‌شود.

در موارد نادر، عوارض شدیدترِ بوتاکس به‌صورت مشکلاتی در: بلع، حرف زدن و تنفس ظاهر می‌شود. اگر چنین عوارضی برایتان رخ داد، حتما خیلی سریع به پزشک مراجعه کنید. البته این عوارض جانبی به‌ندرت ظاهر می‌شوند، به‌ویژه اگر میزان و دُز کافی تزریق شده باشد. این عمل خیلی ساده است، به‌طوری‌که حتی می‌توانید در هنگام استراحت میان کار، این تزریق را انجام بدهید و بدون اینکه کسی متوجه چیزی بشود، سریع به کار و زندگی خود بازگردید!

حقایقی درباره‌ی بوتاکس

بوتاکس معروف‌ترین عمل جراحی زیبایی در سراسر دنیاست و سالیانه حدود ۶ میلیون بار انجام می‌شود!

بوتولیسم یک بیماری فلج‌کننده، جدی و نادر است که به‌وسیله‌ی سم حاصل از باکتری «کلستریدیوم بوتولینوم» ایجاد می‌شود که در محیط طبیعی، غیرسمی و غیرفعال است. بوتاکس علاوه بر زیبایی و رفع چین‌و‌چروک‌ها، در مواردی مانند جلوگیری از تعرق شدید و برخی از مشکلات مثانه و روده نیز کاربرد دارد.

تزریق بوتاکس برای چه افرادی مجاز نیست:

افرادی که سن آنها زیر ۱۸ سال است، افرادی که در دوران حاملگی یا شیر دهی هستند، افرادی که بیماری های قلبی عروقی حاد دارند، افرادی که بیماری ام اس یا نارسایی کلیه دارند، افرادی که عفونت های فعال دارند یا از نظر ایمنی بدنشان ضعیف است ،افرادی که بیماری اختلالات انعقادی دارند، افرادی که به پروتئین گاو حساسیت دارند، کسانی که بیماری عفونی و التهابی در صورت و اطراف آن دارند ، کسانی که از دارو های ضد انعقاد خون استفاده می کنند، کسانی که در دو هفته اخیر واکسیناسیون انجام داده اند و کسانی که سابقه حساسیت به این دارو را دارند.